HERMES

26 ARALIK

1890- Antik Truva kentini bulan Alman Hinrich Schliemann Napoli'de öldü.
1893- Çinli lider Mao doğdu.
1898- Marie ve Pierre Curie, radyumu keşfettiler.
Curie'ler, 1903'de bu buluşlarıyla Nobel Fizik Ödülü aldılar.
1925- Uluslararası takvim ve saat kabul edildi.
1932- Samsun-Sivas demir yolu hattı açıldı.
1934- Menemen'de yaptırılan Kubilay Anıtı açıldı.
1938- Cumhuriyet Halk Partisi olağanüstü kurultayı toplandı. Kurultay İsmet
İnönü'yü değişmez genel başkan seçti.
1981- Eski başbakanlardan Suat Hayri Ürgüplü öldü.
1988- Kültür ve Sanat Büyük Ödülü, sinema
alanındaki çalışmalarından ötürü yönetmen Lütfü Akad'a verildi.
1992- Ankara-Haydarpaşa arasında çalışacak elektrikli tren hizmete sokuldu.
1994- Pir Sultan Abdal'ı anma törenleri sırasında, Sivas'taki Madımak
Oteli'nde bulunan 37 sanatçı ve vatandaşın yanarak ölmesine neden oldukları
gerekçesiyle yargılanan sanıklarla ilgili dava sonuçlandı. Ankara 1 Numaralı DGM,
26 sanığı 15'er yıl, 60 sanığı 3'er yıl hapis cezasına çarptırdı. 37 sanık ise
beraat etti.
1997- Matematikçi Cahit Arf, İstanbul'da öldü.
2004- Güney Asya ve Hint Okyanusu tabanında 9.0 şiddetindeki deprem ve
sonrasında oluşan tsunami yüzünden 300 bin dolayında kişi öldü.

HERMES

25 OCAK

1363- Sırp Sındığı Zaferi kazanıldı.
1926- Şeker, petrol ve benzin inhisarı (tekeli) hakkında kanunlar kabul
edildi.
1936- İstanbul'da vapurculuk şirketi ile bütün kabotajın Denizyolları
İdaresine geçmesini sağlayan sözleşme imzalandı.
1938- İzmir Telefon İşletmesinin hükümetçe satın alınmasına dair sözleşme Ankara'da imzalandı.
1939- Celal Bayar hükümeti istifa etti. Yeni hükümet Refik Saydam
başkanlığında kuruldu.
1948- Kurtuluş Savaşı komutanlarından Orgeneral Kazım Karabekir öldü.
1949- Şair Behçet Kemal Çağlar, CHP'den istifa etti.
1950- Şiddetli kış nedeniyle İç Anadolu ve Doğu Anadolu'da yollar kapandı, Çubuk Barajı dondu.
1952- Liseler 4 yıla çıkarıldı.
1970- Necmettin Erbakan 17 arkadaşıyla Milli Nizam Partisini kurduğunu açıkladı.
1971- Uganda'da askeri darbe oldu. İdi Amin, iktidarı ele geçirdi.
1987- 30 milyon dolara sigortalanan ''Muhteşem Süleyman Sergisi'', ABD'nin Başkenti Washington'da Ulusal Sanat Müzesi'nde açıldı.
1988- Türkiye, Birleşmiş Milletler (BM) İşkenceyle Mücadele Sözleşmesi'ni imzaladı.
1990- Amerikalı ünlü aktris Ava Gardner 67 yaşında öldü.
2003- Eski Devlet Bakanı Aysel Baykal 64 yaşında öldü.
2006- İlk kez seçimlere katılan radikal dinci hareket Hamas, Filistin'de
düzenlenen genel seçimlerin galibi oldu ve 10 yıllık El Fetih hakimiyetine son verdi. İsmail Haniye, 19 Şubatta başbakan oldu, ancak İsrail, Hamas hükümetiyle bütün müzakereleri durdurdu ve ekonomik yaptırım başlattı. Nisanda da AB ile ABD, Filistin Yönetimine doğrudan yardımları durdurdu.
2006- Dünyanın en büyük küreselleşme karşıtı eylemlerinden olan Dünya Sosyal Forumu Venezuela'da başladı.

HERMES

26 OCAK

1905- Güney Afrika Pretoria'da 3,106 kırat değerindeki
dünyanın en büyük elması bulundu. Elmasa ''Cullinan'' adı
verildi. 9 parçaya bölünen elmastan elde edilen ''Afrika'nın
Büyük Yıldızı'' adındaki 530.2 kıratlık 74 yüzlü dünyanın en
büyük pırlantası, Britanya tacına yerleştirildi.
1924- Lenin'in onuruna Petrograd'ın adı Leningrad olarak
değiştirildi.
1948- Milli Korunma Mahkemeleri Kaldırıldı
1950- Hindistan'da cumhuriyet ilan edildi.
1958- Klasik müzik bestecisi Bülent Arel'in Beş Sonnet adlı
yapıtı ilk kez seslendirildi.
1972- Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan'ın idam dosyası Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne gönderildi.
1974- Bülent Ecevit başkanlığında Cumhuriyet Halk Partisi -
Milli Selamet Partisi koalisyon hükümeti göreve başladı.
1974- Türk Hava Yollarının Van adlı yolcu uçağı, İzmir Cumaovası
Havaalanı'nda pistin 100 metre uzağında yere çakıldı; 63 kişi
öldü.
1984- Türkiye İşçi Partisi davası sonuçlandı;102 kişi çeşitli hapis cezalarına çarptırıldı.
1992- 12 Eylül'den sonra ilk kez memur eylemi düzenlendi.
İstanbul'daki eyleme 5 bin memur katıldı.
2000- İstanbul Devlet Konservatuvarının kurucusu Fuat Türkay
İstanbul'da 93 yaşında öldü.

HERMES

27 OCAK

1880- Thomas Edison elektrik ampulünün patentini aldı.
1918- ABD'li romancı Edgar Rice Burroghs'un yarattığı
''Tarzan''ı konu alan ilk film, ''Tarzan of the Apes''
(Gorillerin Tarzanı) adıyla ABD'de gösterime girdi. Aktör Elmo
Lincoln, beyazperdenin ilk ''Tarzan''ı oldu.
1923- İzmir'e gelen Mustafa Kemal Paşa, Karşıyaka'da trenden
inerek, Ege gezisine başladığı gün (14 Ocak) ölen annesinin
kabrini ziyaret etti.
1937- Cenevre'de Milletler Cemiyeti toplantısında Hatay'ın
bağımsızlığı kabul edildi.
1945- Sovyetler Birliği'nin Kızıl Ordu birlikleri, Polonya'da
Almanya'nın kurduğu Auschwitz ve Birkenau kamplarını ele geçirdi.
1947- Öğretim kurumları dışında din eğitimine izin verildi.
1948- İlk teyp satışa çıktı.
1954- Köy Enstitüleri kapatıldı.
1967- Apollo 1 uzay aracı yandı; astronotlar Grissom, White ve
Chaffee öldü.
1973- ABD ve Vietnam ateşkes anlaşması imzaladı.
1973- Türkiye'nin Los Angeles Başkonsolosu Mehmet Baydar ile
Yardımcısı Bahadır Demir, bir Ermeni teröristin saldırısında
öldü.
1974- Rum tedhiş örgütü EOKA lideri Grivas Limasol'da öldü.
1980- Beyoğlu'ndaki tarihi ''Markiz Pastanesi'' kapandı.
Markiz, 23 Aralık 2003'te yeniden açıldı.
2000- Kamuoyunda, ''İkinci Manisa'' davası olarak bilinen 10'u
tutuklu 14 sanığın yargılandığı ve Yargıtay tarafından 2 kez
usulden bozulan davada, sanıklar, 2 yıl 6 ay ile 15 yıl arasında
değişen hapis cezalarına çarptırıldı.

HERMES

28 OCAK

1517- Yavuz Sultan Selim'in başında bulunduğu Osmanlı ordusu,
Kahire'ye girdi.
1854- Mülkiye Mektebi açıldı.
1920- Osmanlı Mebusan Meclisinin gizli oturumunda Misakı Milli
kabul edildi.
1921- Mustafa Suphi ve arkadaşları Trabzon'a geldikten sonra
iskele kahyası İttihatçı Yahya tarafından bir motora
bindirildiler ve gece denizde öldürüldüler.
1953- Ney üstadı ve ünlü hiciv şairi Neyzen Tevfik Kolaylı
74 yaşında İstanbul'da öldü.
1958- Kıbrıs'ta Türklerin düzenlediği miting sırasında İngiliz
askerlerinin ateş açması ve bir kamyonun kasten halkın üzerine
sürülmesi sonucu 8 kişi öldü. TBMM, 31 Ocakta İngiltere'yi
kınama kararı aldı.
1971- İzmir'de gençler Amerikan 6. Filosunu protesto ettiler;
20 genç gözaltına alındı.
1982- Türkiye'nin Los Angeles Başkonsolosu Kemal Arıkan
öldürüldü; saldırıyı ''Ermeni Katliamı Adalet Komandoları''
adlı terör örgütü üstlendi.
1983- Sekiz kişinin öldüğü, 72 kişinin yaralandığı, 7 Ağustos
1982'deki Esenboğa Havalimanı terör saldırısına katılanlardan
Ermeni terörist Levon Ekmekçiyan, Ankara Kapalı Cezaevi'nde idam
edildi.
1986- Amerikan uzay mekiği Challanger kalktıktan 72 saniye
sonra patladı; 7 kişi öldü.
1997- Promosyon Yasası yürürlüğe girdi. Süreli yayın
kuruluşları kültürel amaçlar dışında promosyon yapamayacak.
2004- Türk Lirası'ndan altı sıfır atılmasını ve para biriminin
''Yeni Türk Lirası'' olmasını öngören yasa tasarısı, TBMM Genel
Kurulunda kabul edildi.

YALEM

__________________

HERMES

HERMES

30 OCAK

1919- Paris Barış Konferansı'nda İtilaf Devletleri, Osmanlı
İmparatorluğunun parçalanmasını kararlaştırdılar.
1923- Yunanistan ile Ahali Mübadelesi Anlaşması yapıldı. Aralık
1923'te başlayıp 1927 yılına kadar süren uygulamayla 400 bin Türk
ve 1 milyonu aşkın Rum yer değiştirdi.
1931- Boksör Küçük Kemal, Yunanistan şampiyonu Angelidis'i yendi.
1933- Almanya'da Adolf Hitler iktidara geçti.
1943- Cumhurbaşkanı İsmet İnönü ile İngiltere Başbakanı arasındaki
görüşmeler başladı. ''Adana Mülakatı'' olarak bilinen görüşmeye
ilişkin resmi bildiri 1 Şubatta yayınlandı.
1946- Macaristan'da cumhuriyet ilan edildi.
1948- Hindistan'ın kurucusu Mahatma Gandhi, Yeni Delhi'de uğradığı
silahlı saldırıda öldü.
1955- Ünlü tıp adamı Ord. Prof. Dr. Mim Kemal Öke, İstanbul'da
öldü.
1969- Türkiye'de ilk böbrek nakli Beyoğlu Devlet Hastanesinde,
Yusuf Özer adlı hastaya yapıldı. Ancak Yusuf Özer, kendisine
takılan böbreğin bir akıl hastasından alındığını öne sürerek
savcılığa başvurdu.
1975- THY'nin İzmir-İstanbul seferini yapan Bursa uçağı, Marmara
Denizi'ne düştü; 41 kişi öldü.
1985- Ege'de tank çıkarma gemisi fırtına yüzünden battı; 39
denizci şehit oldu.
1997- Sincan'ın RP'li Belediye Başkanı Bekir Yıldız, Kudüs'ü anma
toplantısı düzenledi. Gecede ''intifada hareketini'' canlandıran
bir oyun sergilendi ve gösterinin yapıldığı çadırda Hizbullah ve
Hamas örgütlerinin liderlerinin posterleri asıldı.
1998- Ünlü karikatürist Ali Ulvi Ersoy 74 yaşında İstanbul'da
öldü.
2001- TBMM'deki İçtüzük görüşmeleri sırasında çıkan arbede
sonucunda DYP milletvekili Fevzi Şıhanlıoğlu, kalp krizi
geçirerek öldü.
2004- Kapatılan RP'ye yönelik ''Kayıp Trilyon Davası''nda mahkum
olan Saadet Partisi Genel Başkanı Necmettin Erbakan, Saadet
Partisi üyeliği ve genel başkanlık görevinden ayrıldı.
2005- ÖDP 4. Olağan Kongresi'nde Hayri Kozanoğlu genel başkanlığa
yeniden seçildi.
2005- Irak'ta 50 yıldır ilk kez çok partili seçimler yapıldı.
Sünniler seçimi boykot etti. Seçimin galibi Şiiler oldu. Celal
Talabani, ülkenin ilk Kürt devlet başkanı seçildi. Şii İbrahim
Caferi de başbakan oldu.

HERMES

31 OCAK

1729- Türkiye'de ilk kitap, Mehmet Bin Mustafa'nın (Vanlı)
kaleme aldığı Sıhahı Cevheri (Vankulu) adlı sözlük basıldı.
İbrahim Müteferrika, ilk Türk matbaasını İstanbul'da
Sultanselim'deki konağında kurmuştu.
1797- Besteci Franz Schubert doğdu.
1914- Edebiyatçı (Üstat) Recaizade Ekrem öldü.
1924- Kültür-magazin dergisi Resimli Ay kapandı.
1928- Türk Maarif Cemiyeti (Türk Eğitim Derneği) kuruldu.
1938- Atatürk, Gemlik Sun'i İpek Fabrikasını açtı.
1952- Yunan Başbakan Vekili ve Dışişleri Bakanı S. Venizelos'un
Türkiye'ye yaptığı resmi gezi sırasında (31 Ocak-5 Şubat),
Türk-Elen Dostluk Derneğinin kurulması kararlaştırıldı.
1964- Kıbrıs sorununu görüşmek üzere 15 Ocak günü toplanan III.
Londra Konferansı, 19 günlük çalışmanın ardından bir sonuç
alınamadan dağıldı.
1968- TRT Ankara Televizyonu deneme yayınına başladı.
1985- Başbakan Turgut Özal, Gökova'da termik santral kurulacağını
açıkladı.
1990- Atatürkçü Düşünce Derneği ve Türk Hukuk Kurumu Başkanı 73
yaşındaki Prof. Dr. Muammer Aksoy, Ankara'da evinin önünde
kurşunlanarak öldürüldü.
1999- Türk Pop Müziği sanatçısı Barış Manço kalp krizi sonucu
vefat etti.
2004- TL'den 6 sıfır atılması ve Türkiye Cumhuriyeti devleti para
biriminin ''Yeni Türk Lirası'' olmasını öngören yasa, Resmi
Gazete'de yayımlandı.
2005- Afganistan'daki Türk birlikleri, Kabil'deki uluslararası
hava alanının sorumluluğunu üstlendi.
2006- Terör örgütü elebaşının avukatlarından İrfan Dündar,
müvekkilinin yeniden yargılanmaya ilişkin dilekçesini, bu konuda
yetkili olan Ankara 11. Ağır Ceza Mahkemesine göndererek
başvurduğunu bildirdi.

HERMES

1 ŞUBAT

1895- Lumiere Kardeşler, ''sinematograf''ı icat etti.
1926- Ankara'da Gazi İstasyonu açıldı.
1930- Kayseri-Şarkışla demiryolu işletmeye açıldı.
1933- Bursa'da bir grup gerici, ezan ve kametin Türkçe okunmasını bahane ederek, Ulucami'de namazdan çıkan halkı kışkırtarak valilik önünde gösteri yaptı. Güvenlik kuvvetleri, olaya ön ayak olanları tutukladı, ihmali görülen memurlara işten el çektirildi.
1933- Cumhuriyet ilkelerini benimsetmek ve aynı doğrultuda kültür hareketi oluşturmak amacıyla ''Ülkü'' dergisi yayınlanmaya başladı.
1935- Ayasofya, müze olarak halkın ziyaretine açıldı.
1944- Gerede, Bolu ve Çankırı'daki depremlerde 4.611 kişi öldü.
1949- İlkokullarda ihtiyari olarak din dersi okutulmasına karar verildi.
1963- İki uçağın Ankara üzerinde çarpışarak Ulus semtine düşmesi sonucu 80 kişi öldü.
1979- İran dini lideri Ayetullah Humeyni Tahran'a döndü.
1979- Milliyet Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Abdi İpekçi,
suikasta kurban gitti. 25 Haziranda yakalanan saldırgan Mehmet Ali Ağca, 1980'de ölüm cezasına çarptırıldı.
1989- Milli Futbolcu Tanju Çolak, Monte Carlo'da düzenlenen törende Altın Ayakkabı ödülü aldı.
1991- Emekli Korgeneral Hulusi Sayın, Ankara'da evinin önünde uğradığı silahlı saldırıda öldü.
1992- Şırnak'ın Görmeç köyünde Jandarma Bölük Komutanlığına çığ düştü; 76'sı asker 81 kişi öldü. Siirt'in Eruh ilçesinin Tünekpınar köyünde de çığ düşmesi sonucu 32 er öldü.
1997- Susurluk kazasıyla ortaya çıkan karanlık ilişkileri
protesto etmek ve ''temiz toplum, temiz siyaset'' özlemini
duyurmak amacıyla ''Sürekli Aydınlık İçin 1 Dakika Karanlık''
eylemi başlatıldı.
2002- İTÜ Avrasya Yer Bilimleri Enstitüsü öğretim üyesi Prof. Dr. Aykut Barka, beyin damarlarının tıkanması nedeniyle tedavi gördüğü hastanede vefat etti.
2006- Danimarka gazetesi Jyllands-Posten'de İslam dünyasını rahatsız eden karikatürlerin yayımlanmasından 5 ay sonra Avrupa'da birçok gazete aynı karikatürleri yayımladı. Danimarka'ya yönelik protestolar yayıldı. 4 Şubatta Şam'daki Danimarka ve Norveç büyükelçilikleri ateşe verildi. 7 Şubatta Afganistan'daki Norveç birliklerine saldırı düzenlendi ve 10 Şubatta Danimarka birçok Müslüman ülkedeki elçiliklerini kapattı.
Ertesi gün de binlerce Müslüman, Avrupa ülkelerinde protesto gösterileri düzenledi.

HERMES

2 ŞUBAT

1918- ABD, I. Dünya Savaşı'na girdi.
1928- Ankara Çimento Fabrikası açıldı.
1935- Kız Teknik Öğretmen Okulu kuruldu.
1935- Ayasofya Müzesi halkın ziyaretine açıldı.
1938- Bursa'da Merinos Fabrikası, Atatürk tarafından törenle
açıldı.
1959- Hindistan'da Kongre Partisi liderliğine İndra Gandhi
seçildi. İndra Gandhi Hindistan'da parlamenter sistemin kurucusu
Cavaharlal Nehru'nun kızıydı.
1981- Milli Güvenlik Konseyi, eski Sosyal Güvenlik bakanlarından
Hilmi İşgüzar'ın hakkındaki iddiaların incelenmesi için Yüce
Divan'a sevk etmeyi kararlaştırdı.
1981- Türkiye'nin ilk kadın rektörü Prof. Dr. Ayşe Saffet Alpar
öldü.
1990- Güney Afrika Devlet Başkanı De Klerk, Afrika Ulusal
Kongresi'ne konulan 30 yıllık yasağı kaldırdı; aralarında Nelson
Mandela'nın da bulunduğu siyasi mahkumların en kısa sürede
serbest bırakılacağını söyledi.
1996- ABD'li aktör Gene Kelly öldü.
1997- Ankara Sincan'da Refah Partili belediyenin düzenlediği
''Kudüs Gecesi'' tepkiye yol açtı. Türkiye, Sincan'daki konuşması
nedeniyle İran'ın Ankara Büyükelçisi Muhammed Rıza Bagheri'yi
resmen protesto etti.
2004- Konya'nın Selçuklu ilçesinde 11 katlı Zümrüt Apartmanı
yapım hatası nedeniyle çöktü; 92 kişi öldü.
2004- Türk belgesel sinemasının ünlü yönetmenlerinden Süha Arın,
tedavi gördüğü İstanbul Haseki Kardiyoloji Enstitüsünde öldü.